VPN nima?
VPN yoki Virtual Private Network boshqa tarmoqqa xavfsiz internet-ulanishni o‘rnatish imkonini beradi. Oddiy qilib aytganda, VPN sizni butun jahon o‘rgimchak to‘ri (world wide web) orqali xavfsiz tarzda o‘tkazadi. VPN’dan foydalanmasdan veb-saytga kirmoqchi bo‘lsangiz, so‘rovingiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri internet-provayderingizga boradi, u internet trafigingizni shu veb-saytga yo‘naltiradi va sizga noyob raqam (IP-manzil) beradi. Bu raqam yordamida trafigingiz va joylashuvingizni kuzatish mumkin, bu asosan marketing maqsadlarida qo‘llaniladi. VPN ishlatilganda esa internet trafigingiz VPN’ning internet-ulanishi orqali o‘tadi va IP-manzilingiz VPN’ning o‘zi bilan bog‘lanadi. Bu joylashuvingiz va faoliyatingizni internet-provayderingizdan hamda tashrif buyurayotgan veb-saytlardan yashirish imkonini beradi, go‘yo sizga ko‘rinmas shapka kiydiradi.Nima uchun VPN’lardan foydalanamiz?
Premium VPN’lar masofaviy xodimlar va xizmat safaridagi mutaxassislarga dunyoning istalgan nuqtasidan korporativ tarmoqqa kirish imkonini berish uchun yaratilgan. Korporativ muhitda u maxfiy ma’lumotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri internetga ochib qo‘ymaslik orqali himoya qiladi. Shu nuqtai nazardan, bu kompaniyalar uchun xodimlarning uydan xavfsiz ishlashini ta’minlaydigan yaxshi himoya vositasidir. Bugungi kunda bepul VPN’lar xususiy foydalanuvchilar orasida tobora ommalashmoqda va ular turli maqsadlarda ishlatiladi: ish bilan bog‘liq ehtiyoj bo‘lmasa-da, internetda xavfsiz kezmoqchi bo‘lganda; geografik jihatdan bloklangan veb-saytlarga kirmoqchi bo‘lganda (internet tsenzura qilinadigan mamlakatlarda yashovchilar uchun); yoki ayrim mamlakatlarda mavjud bo‘lmagan striming xizmatlarini (masalan, Netflix yoki BBC iPlayer) tomosha qilmoqchi bo‘lganda. Ba’zan ular sayohat chiptalari yoki turar joyni bron qilish uchun ham foydalanadi, chunki narxlar joylashuvingizga qarab farq qiladi. Gap shundaki, bepul VPN’lar, albatta, premium VPN’larga qaraganda KAMROQ xavfsiz, ammo ko‘pchilik internetdagi faoliyatini begonalardan yashirmoqchi bo‘lganda yoki ommaviy Wi-Fi tarmog‘ida virtual joylashuvini sir saqlamoqchi bo‘lganda VPN’dan foydalanadi.VPN provayderini qanday tanlash kerak?
VPN’dan foydalanganda shuni esda tutish muhimki, u sizga ko‘rinmas shapka kiydirib, faoliyatingizni veb-saytlar va internet-provayderingizdan yashirsa-da, bu ma’lumotlarni o‘zidan yashirmaydi. Bepul VPN provayderlarining ma’lumotlarni uchinchi tomonlarga sotgani yoki ulanishlarni shifrlamagani haqida ko‘plab misollar bor. Shuning uchun maqsadingizga xizmat qiladigan va onlayn xavfsizligingizga xavf solmaydigan to‘g‘ri VPN provayderini tanlash juda muhim. Agar uydan ishlayotgan bo‘lsangiz, kompaniyangizda tavsiya etilgan VPN haqida IT bo‘limiga murojaat qiling. Shu tariqa kiberhujumlardan himoyalangan to‘g‘ri yechimdan foydalanayotganingizga ishonch hosil qilasiz. Agar shaxsiy internetda kezish uchun VPN kerak bo‘lsa, sizda bepul ham, pullik ham xizmatlarning yaxshi tanlovi mavjud. Provayderni tanlashda avval u haqida internetdan qidirib, yangiliklar va sharhlarni ko‘rib chiqing. Shuningdek, foydalanish shartlarini diqqat bilan o‘qing va quyidagi jihatlarni inobatga oling:- VPN shifrlangan ulanishlardan foydalanadimi?
- U obro‘li, qonun ustuvorligini hurmat qiladigan mamlakatda joylashgan kompaniya tomonidan taqdim etiladimi?
- Kompaniya maxfiylik siyosati borasida shaffofmi?
- Uning ma’lumotlar sizib chiqqan holatlari tarixi bormi? Agar bo‘lsa, ularni bartaraf etish uchun nima qilingan?
- U brauzer tarixingizni yozib boradimi? Agar shunday bo‘lsa, uni qancha muddat saqlaydi va biror sababga ko‘ra uni oshkor qiladimi?