Skip to main content
Butun yil davomida siz kiberxavfsizlikning muhim eng yaxshi amaliyotlari haqida bilib keldingiz, endi esa biz kutgan payt keldi … Nog’ora sadosi yangrasin! 🥁 Resource image Kiberxavfsizlik xabardorligi oyi boshlandi! Ha, aynan shunday — bu eng katta tadbir, hurmatli hamkasblar. Biz butun yil kutgan voqea! Kiberxavfsizlik zaifliklari haqida ma’lumotga boy kontent, jumladan xavfsizlikni ta’minlash bo’yicha eng yaxshi maslahatlar bilan to’la to’rt haftaga tayyor turing. Bu yilgi shiorimiz: “Do Your Part. #BeCyberSmart” (“O’z hissangizni qo’shing. #BeCyberSmart”). Shu shior nimani anglatishi haqida sizga qisqacha aytib beramiz, toki aynan shunday harakat qila olasiz!

Bu yilgi shiorni tushunish

Har qanday yirik kompaniya ortida korxonani xavfsiz saqlaydigan kiberxavfsizlik jamoasi turadi, bizning kompaniyamiz ham bundan mustasno emas. Xavfsizlik jamoamiz kunma-kun zaifliklarni izlab, siz kabi xodimlarni o’qitib kelayotgan bo’lsa-da, bu ishni yolg’iz uddalay olmaymiz. 2021-yildagi CAM tadbirining maqsadi shundan iboratki, kiberxavfsizlik faqat umumiy mas’uliyat emas, u har bir kishining shaxsiy mas’uliyatidir. Agar har kim o’z hissasini qo’shsa, biz dunyoni hamma uchun xavfsizroq va ishonchliroq joyga aylantira olamiz! Resource image

Yagona saf

“Biz hammamiz bir qayiqdamiz” desak, buni astoydil aytamiz! Shu sababli bu yilgi Kiberxavfsizlik xabardorligi oyi barchani “O’z hissangizni qo’shing va Cyber Smart bo’ling” deb chaqiradi. O’z hissangizni qo’shish uchun kiberxavfsizlikning bir nechta asosiy tamoyillarini tushunishingiz kerak. Kiberxavfsizlik xabardorligi oyi davomida biz sizga quyidagilarda yordam beramiz: 1.Kibergigiyenani, jumladan mustahkam parol iboralarining, ko’p faktorli autentifikatsiyadan foydalanishning, dasturiy ta’minotni yangilashning va ma’lumotlarning zaxira nusxasini yaratishning ahamiyatini tushunish. 2.Fishing urinishlarini aniqlash va ularni ishonchli kanallarimiz orqali xabar qilish. 3.Barcha xodimlarni ishtirok etishga va onlayn xavfsiz xulq-atvorni amalda qo’llashga undash. Shuning uchun butun oy davomida siz bilan ham ish joyida, ham uyda onlayn himoyalanish bo’yicha ajoyib maslahatlarni ulashamiz.

Cyber Smart bo’lib qolish uchun bir nechta maslahat

Asosiy voqeaga chuqur sho’ng’ishdan oldin, hamma uchun mos keladigan bir nechta kiberxavfsizlik maslahatlari bilan boshlaylik!

“Yo’qolgan” USB flesh-xotiradan ehtiyot bo’ling

Siz masofadan ishlashga qaror qilib, mahalliy kafeda o’z hotspotingizdan foydalangan holda bir necha soat ishladingiz. Chiqib ketayotib, to’xtash joyida yo’qolgan USB flesh-xotirani ko’rib qolasiz. Zo’r-ku, shunday emasmi? YO’Q! Bu “yo’qolgan” USB flesh-xotiraga oldindan zararli dastur yuklangan bo’lishi mumkin. Uni o’sha yerga qo’ygan kiberjinoyatchi o’tib ketayotgan odam qiziqishi mumkinligini bilgan va USB’ni o’lja sifatida tashlab ketgan. Tashqi diskni kompyuteringizga ulashingiz bilan, bu yomon niyatli flesh-xotira qurilmangizni zararli dastur bilan zararlaydi! Ijtimoiy muhandislikning bu usuli “baiting” (o’lja qo’yish) deb ataladi. Agar biror joyda begona qurilmaning yotganini ko’rsangiz, uni zudlik bilan axlat qutisiga tashlang. 🗑️ Agar bunday qurilmani ofisda topsangiz, uni to’g’ridan-to’g’ri rahbaringiz yoki xavfsizlik jamoasiga olib boring va qayerdan topganingizni ayting. Resource image

Ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlaringizni himoyalang

Onlayn profillaringizga kelsak, kamroq ma’lumot — yaxshiroq. Itingizning ismi yoki farzandingizning sevimli muzqaymoq mazasi kabi zararsiz shaxsiy ma’lumotlar ham bir-biriga qo’shilganda kiberjinoyatchilarga ustunlik berishi mumkin. Tahdid sub’ektlari ijtimoiy tarmoq profillaringizdan siz (yoki do’st va oila a’zolaringiz) haqida bilib olgan shaxsiy ma’lumotlardan sizni ijtimoiy muhandislik orqali aldash, parollaringizni buzish yoki hatto sintetik shaxs o’g’irligini sodir etish (ya’ni, soxta shaxsni yaratish uchun haqiqiy va to’qima ma’lumotlardan birgalikda foydalanish) uchun foydalanishi mumkin. Barcha ijtimoiy tarmoq akkauntlaringizni yopiq saqlang va faqat tanish odamlarning do’stlik so’rovlarini qabul qiling. Joylashuvni belgilashdan (check-in) voz kechgan ma’qul. Notanishlarga siz tez-tez boradigan joylarni bilish shart emas, uyingiz qarovsiz qolgan vaqtni butun dunyoga e’lon qilish ham xavfsiz emas! Ijtimoiy tarmoqlar ajoyib, lekin biror narsa joylashdan oldin o’ylab ko’ring.

Fishingning xavf belgilarini biling

Fishing hujumlari qayd etilgan xavfsizlik incidentlarining 80 foizdan ortig’i uchun javobgar ekanini bilarmidingiz!? Agar ogohlantiruvchi belgilarga e’tiborli bo’lmasangiz, fishing va vishing jiddiy xavf tug’diradi. 🎣 Ish joyida ham, shaxsiy qurilmalaringizda ham xabar olganingizda, g’alati yoki odatiy bo’lmagan ko’rinishga e’tibor bering. Masalan, tasvirlar matn bilan to’qnashib, dizayn nokasbiy ko’rinyaptimi? Xabarda giperhavola bilan aniq chaqiriqlar bor-yo’qligini yoki ilovani ochishni so’ramayotganini tekshiring. Havola ustiga kursorni olib borib, URL manzilini taniysizmi, yo’qmi, ko’ring hamda domen nomida imlo xatolari yoki shubhali belgilar bor-yo’qligini qidiring. Fishing ko’pincha ishonch, obro’ yoki shoshilinchlikka asoslanadi, shuning uchun “rahbaringiz”dan kelgan, pul o’tkazish kabi g’ayrioddiy ishni so’raydigan xabarlarga yoki “I NEED THIS NOW!” (“BU MENGA HOZIR KERAK!”) kabi qo’rquvni uyg’otadigan mavzudagi xabarlarga alohida ehtiyot bo’ling. Resource image Agar biror elektron xat shubhali ko’rinsa, zarur tekshiruvni amalga oshiring. Ish xabari bo’lsa, ishonchli yuzni ko’rish yoki ishonchli ovozni eshitish uchun xavfsizlik jamoamiz bilan shaxsan, telefon yoki video qo’ng’iroq orqali bog’lanib, hodisa haqida xabar bering. Fishing haqida xabar berish bo’yicha xavfsizlik protokolimizga doim rioya qiling. Shaxsiy akkauntingizdagi xabar bo’lsa, so’rovni tasdiqlash uchun xabar go’yoki kimdan kelgan bo’lsa, o’sha shaxs bilan bevosita bog’laning. Agar xabarni u yubormagan bo’lsa, jo’natuvchini bloklang.

Mustahkam parol iborasining tarkibini tushunib oling

Bizga doim “mustahkam parollar” yaratish kerakligi aytiladi, lekin mustahkam parol aynan nima? Parolingizni buzib bo’lmas qiladigan sehrli belgilar soni mavjud bo’lmasa-da, biz olti belgidan ko’proq belgi ishlatishni, bitta so’z o’rniga esa parol iborasidan foydalanishni tavsiya qilamiz. Parol iborasi nomidan ko’rinib turibdi: bu ibora! Masalan, “curiosity killed the cat” maqolidan boshlashingiz mumkin. Bosh harflar, raqamlar yoki maxsus belgilar qo’shib, parolni unutmagan holda murakkabroq qilishingiz mumkin. Yangi parolingiz “Curiosity_Killed_the_C@t!” ko’rinishiga kelishi mumkin. Ba’zan parol iboralarida so’zlar bosh harf bilan yoziladi, harflar esa o’ziga o’xshash raqam yoki belgilar bilan almashtiriladi: masalan, “o” harfi o’rniga nol yoki “a” harfi o’rniga “@” belgisi. Mustahkamlik uchun uzunroq parol tanlashga intiling, biroq uni eslab qolish oson bo’lishiga ham e’tibor bering. Shunday bo’lsa-da, faqat mustahkam parol iboralarining o’zi yetarli emas. Imkon bo’lgan hamma joyda ko’p faktorli autentifikatsiyani sozlang va maxfiy hisob ma’lumotlarini saqlash uchun parol menejeridan foydalaning.

Biz endigina boshladik!

Xavotir olmang, bundan ham ko’p narsa bor! Butun oktabr davomida kiberxavfsizlikda o’z hissangizni qo’shishning tezkor, ammo samarali usullarini kuzatib boring! Kiberxavfsizlik xabardorligi oyi ruhini yoyish uchun bilganlaringizni do’stlaringiz va oilangiz bilan ulashing. 👀