Ichkaridagi xavf: orangizdagi tahdidlar
2019-yildagi Verizon Data Breach Investigation Report hisobotiga ko‘ra, biznes tashkilotlaridagi barcha ma’lumotlar buzilishi holatlarining uchdan bir qismi ichki xodimlar bilan bog‘liq . Xodimlarimiz va hamkasblarimiz biz taniydigan va ishonadigan insonlar ekanini hisobga olsak, bu juda katta ko‘rsatkich. Keling, ichki tahdidlarni batafsilroq ko‘rib chiqamiz va ularni qanday bartaraf etishni bilib olamiz!Ichki tahdid nima?
Ichki tahdid — bu tashkilot ichidan kelib chiqadigan insoniy xavfsizlik xavfi. Bu yerda yomon niyatli shaxslar oddiy kiberjinoyatchilar emas, balki ma’lumotlaringiz xavfsizligini xavf ostiga qo‘yadigan amaldagi yoki sobiq xodimlar yoxud pudratchilardir. Ular buni tasodifan qilishi mumkin (biz ularni e’tiborsiz ichki shaxslar deb ataymiz — ko‘pincha bular ijtimoiy muhandislik hujumlari qurboniga aylanganlardir ), shuningdek, buni qasddan ham amalga oshirishi mumkin ( yomon niyatli ichki shaxslar ). E’tiborsiz ham, yomon niyatli ichki shaxslar ham o‘ta xavfli bo‘lib, ularning harakatlarini zarar yetkazilishidan oldin aniqlash uchun vaqt va kuch sarflashga arziydi. Ichki tahdidlar turli shakllarda bo‘lishi mumkin — kompaniyaning o‘ta maxfiy axborotiga uyushtirilgan hujum va muhim ma’lumotlarni o‘zgartirishdan tortib, ataylab qilinmagan, ammo zarar keltiradigan ma’lumotlar sizib chiqishigacha. Ular har qanday tashkilotga, ayniqsa mashhur brendlarga, katta moliyaviy va obro‘ga oid zarar yetkazishi mumkin!Ichki tahdidni qanday aniqlash mumkin?
Ichki tahdidlarni aniqlash qiyin, chunki ichki shaxslar maxfiy ma’lumotlar qayerda saqlanishini allaqachon biladi va ularga qonuniy ruxsatga ega. Ular bu ma’lumotlar bilan muntazam ishlashi mumkin, shu sababli ularning o‘z vazifasini bajarayotgani yoki potensial zararli faoliyatda qatnashayotganini ajratish qiyin. Insoniy tahdidlarga qarshi antivirus mavjud emas. Ichki tahdidlarga qarshi kurashish uchun ancha kuchliroq sensordan foydalanish kerak … ODAMLARDAN! Xodimlarni ichki tahdid belgilari bo‘yicha o‘qitish (Training) mumkin bo‘lgan buzilishlarni erta aniqlash imkoniyatingizni sezilarli darajada oshiradi. Har bir kishi xavfdan xabardor bo‘lib, ma’lumotlar xavfsizligi bo‘yicha to‘g‘ri yondashuvga ega bo‘lgach, ular ehtiyotkorroq bo‘ladi va g‘ayrioddiy holatlarni ertaroq payqaydi. Quyida amal qilish uchun foydali maslahatlar ro‘yxati keltirilgan:- Maxfiy ma’lumotlaringiz qayerda ekanini va ularga kimning ruxsati borligini biling . Ularni ko‘ra oladigan odamlar sonini cheklang. Hamma uchun ochiq hujjatlarni bartaraf etishga harakat qiling. Kompaniyangizning maxfiy hujjatlar bo‘yicha siyosatidan, ularni qanday saqlash va tarqatish kerakligidan xabardor bo‘ling. Esda tutingki, har qanday yomon niyatli harakat uchun ikki omil kerak: yomon niyatli foydalanuvchi va imkoniyat. Agar imkoniyat yaratmasangiz, ichki tahdidga duch kelish ehtimoli kamayadi!
- Xodimlaringiz va hamkasblaringiz xatti-harakatidagi kutilmagan o‘zgarishlarga e’tibor bering. Ularning vaziyati yaqinda o‘zgargan-o‘zgarmaganini o‘ylab ko‘ring: ular lavozimda ko‘tarilishni istagan-u, hech qachon imkoniyat topa olmaganmi? Ish joyida o‘zlarini baxtsiz his qilib, maoshi kam deb hisoblaydilarmi? Bunday vaziyatlar odamlarning o‘z xatti-harakatini aslida mumkin deb o‘zlarini ishontirishiga yordam beradi. Quyidagi odamlarga e’tiborli bo‘ling: tizimga tez-tez, ayniqsa ish vaqtidan keyin kirayotganlar; o‘z ish vazifalaridan tashqaridagi fayllarga ruxsat so‘rayotganlar; ruxsat etilmagan saqlash qurilmalaridan (USB flesh-disklar yoki floppi-disklar) foydalanayotganlar; aniq sababsiz katta hajmdagi ma’lumotlarni yuklab olayotgan yoki ularga kirayotganlar; maxfiy ma’lumotlarni elektron pochta orqali tashkilotingizdan tashqariga yuborayotganlar; yangi va qiziqarli imkoniyat haqida doimo gapirib, biroq tafsilotlarni oshkor qilishni istamayotganlar.
- Yangi xodimlarga nisbatan ehtiyotkor bo‘ling — ularni ishga taklif qilishdan oldin tekshiring va har doim tavsiyanomalar so‘rang. Ularni yaqinroq tanishish uchun vaqt ajrating va faqat ularga kerakli fayllarga kirish huquqi borligiga ishonch hosil qiling.
- Tez harakat qiling! Agar kimningdir xatti-harakati shubhali ko‘rinsa, darhol xavfsizlik jamoangizga xabar bering.