Veb-brauzerlar har doim ham sukut bo’yicha xavfsiz emas
Ko’pchiligimiz veb-brauzerlar biz o’ylagandek xavfsiz emasligini eshitib hayratga tushamiz. Kiberxavfsizlik va infratuzilma xavfsizligi agentligi (CISA) ma’lumotiga ko’ra: “Ko’pincha operatsion tizim bilan birga keladigan veb-brauzer xavfsiz standart konfiguratsiyada sozlanmagan bo’ladi. Ko’plab veb-brauzerlar xavfsizlikni pasaytirish evaziga funksionallikni oshirish uchun sozlangan.” Ko’pgina veb-brauzerlar eng yuqori xavfsizlik sozlamalari bilan kelmagani sababli, ularni o’zgartirmaslik sizni xavf ostiga qo’yadi. Bosishdan oldin o’ylab ko’rmasangiz, ayrim havolalar sizni kiberxavflarga duchor qilishi mumkin! Xo’sh, veb-brauzerni xavfsiz qidiruv uchun qanday sozlash va tizimingizni yaxshiroq himoyalash uchun xavfsizlik funksiyalarini qanday yoqish mumkin? Xavfsiz brauzerda xavfsiz sörfing qilish bo’yicha bir nechta maslahatlar:
1. Brauzeringizning xavfsizlik sozlamalarini tekshiring
Internet Explorer, Mozilla Firefox, Apple Safari, Google Chrome va boshqa brauzerlardan foydalanganda qidiruv tizimi provayderining tavsiya etilgan xavfsizlik amaliyotlariga amal qilish muhim. Turli veb-brauzerlarning xavfsizlik sozlamalari har xil bo’lsa-da, ko’pchiligi kamida “Safe Browsing” funksiyasini yoqishga imkon beradi. Masalan, Google Chrome siz o’tayotgan veb-sayt xavfli bo’lishi mumkinligi haqida ogohlantira oladi. Bu qo’ldan boy bermaslik kerak bo’lgan funksiya! O’zingiz yoqtirgan veb-brauzerning xavfsizlik sozlamalarini yangilash haqida batafsil ma’lumot olish uchun quyidagi havolalarga o’ting:2. Veb-brauzeringizni doimo yangilab turing
Telefondagi ilovalar kabi, veb-brauzerlar ham yangi paydo bo’layotgan xavfsizlik zaifliklarini bartaraf etish uchun muntazam yangilanib turishi kerak. Brauzeringiz so’nggi yangilanishning turli versiyalarini ko’rsatadi. Quyida misol sifatida Google Chrome tasviri keltirilgan:
Brauzer yangilangan bo’lsa, bu sozlamalar sahifasida versiya raqami yonida ko’k rangli belgi paydo bo’ladi. Ko’pgina mashhur veb-brauzerlar yangi versiyalar chiqishi bilan “automatic updates” (avtomatik yangilanishlar)ni yoqishga imkon beradi. Brauzeringizni himoyalash uchun “About” menyusi bandida brauzeringiz eng so’nggi versiyada ekanligini tekshiring va avtomatik yangilanishlarni yoqing.
3. Shubhali URL belgilariga e’tibor bering
Veb-saytlar ko’pincha odamlarni zararli havolalarni bosishga undash uchun obro’li kompaniyalar kabi ko’rsatiladi. Havolani bosishdan oldin uning ustiga kursorni olib boring va “WIkipedia” kabi (bunda “i” aslida kichik “L” harfi) osongina e’tibordan chetda qoladigan xatolarga qarang — ular sizni bunday saytdan uzoq bo’lishga chaqiradi. HTTPS tarkibidagi “s” harfiga e’tibor bering, biroq bu veb-saytning xavfsizligini kafolatlamasligini unutmang. “s” harfi “secure” (xavfsiz) degan ma’noni anglatadi va ma’lumotlaringiz shifrlanayotganini bildiradi; manzil satridagi qulf belgisi ham shuni ko’rsatadi. Biroq hozirda firibgar saytlarning taxminan 40 foizida SSL sertifikatlari mavjud, shuning uchun bu endi yagona va hal qiluvchi mezon emas. “s” harfini ko’rganda ham ehtiyot bo’ling, lekin u bo’lmagan URL’larga aslo ishonmang!4. Reklamalarni bosishdan saqlaning
Xavfsiz veb-saytda ekanligingizga ishonsangiz ham, veb-sahifalardagi barcha reklamalar xavfsiz emas. Kiberjinoyatchilar foydalanuvchilarni zararli havolalarni bosishga undash uchun qidiruv tizimlarining yuqori qismidagi va ishonchli veb-sahifalarning yon panelidagi soxta reklama joylari uchun to’lov qiladi. Reklama beruvchilar zararli shaxslarning reklamalarini rad etishga harakat qilsalar-da, ayrimlari e’tibordan chetda qoladi. Bunday reklamani bosish zararli dasturni bir zumda o’rnatishi yoki sizni ishonchli ko’rinadigan, ammo ma’lumotlaringizni yomon niyatda qo’lga kiritadigan soxta saytga yo’naltirishi mumkin. Fishing reklamasi qurboniga aylanish o’rniga, qiziqarli reklamani yodda tuting va keyinroq xavfsiz veb-brauzeringizda shu brendni qidirishni odat qiling. Hatto joyning o’zida yangi yorliq ochib, tezda qidiruv qilishingiz ham mumkin!